Naar de inhoud
België · NL
Kennisbank

Wanneer telt die laatste kop koffie nog mee?

Je drinkt om vier uur koffie en valt ’s avonds gewoon in slaap. Zegt dat genoeg? Onderzoekers keken ook naar hoe lang mensen sliepen en hoe vaak ze daarna weer wakker werden. De hoeveelheid cafeïne bleek minstens zo belangrijk als het tijdstip.

Gepubliceerd · 22.11.2026
Wanneer telt die laatste kop koffie nog mee?

Wat gebeurt er als alleen de dosis verandert?

In een dubbelblind experiment kregen 23 mannen die gewend waren aan cafeïne op verschillende dagen een placebo, 100 mg of 400 mg cafeïne. Ze namen de cafeïne vier, acht of twaalf uur voor bedtijd. Doordat dezelfde mannen verschillende condities doorliepen, konden de onderzoekers hun nachten onderling vergelijken. Ze gebruikten zowel slaapmetingen als het oordeel van de deelnemers zelf. [1]

Bij 100 mg vonden de onderzoekers op deze tijdstippen geen statistisch duidelijk verschil met placebo. Bij 400 mg zagen ze wel veranderingen in het inslapen en de opbouw van de slaap, zelfs bij inname twaalf uur voor bedtijd. Binnen acht uur voor bedtijd leidde die hoge dosis ook tot meer onderbrekingen. Deelnemers merkten die veranderingen niet altijd zelf op. [1]

Waarom er geen koffiedeadline voor iedereen is

Een overzicht van 24 onderzoeken vond gemiddeld ongeveer 45 minuten minder totale slaap na cafeïne. Het inslapen duurde gemiddeld negen minuten langer. Wie eenmaal sliep, bracht daarna gemiddeld twaalf minuten extra wakker door. Dat zijn verschillen tussen onderzochte condities met uiteenlopende doses en tijdstippen. Je kunt die 45 minuten dus niet aftrekken van je eigen nacht voor elke kop die je drinkt. [2]

Ook de proef met 23 deelnemers heeft grenzen. Er deden alleen mannen mee, één dosis werd per keer getest en de kleinste geteste afstand tot bedtijd was vier uur. De uitkomst voor 100 mg vertelt daardoor weinig over een espresso vlak voor het slapengaan. Bovendien werd cafeïne precies afgemeten. Een mok filterkoffie op kantoor en een dubbele espresso thuis vertegenwoordigen niet automatisch dezelfde dosis.

Een haalbare proef met je eigen middagkoffie

Wil je weten of je middagkoffie iets uitmaakt? Kies één kop die je gewoonlijk op een vast moment neemt. Noteer een paar dagen het tijdstip, je bedtijd, hoe snel je denkt te zijn ingeslapen en hoe uitgerust je opstaat. Vervang vervolgens alleen die kop een paar vergelijkbare dagen door cafeïnevrije koffie. Zo behoud je de pauze die je prettig vindt. Merk je een patroon, herhaal de vergelijking. Eén onrustige nacht kan ook gewoon een onrustige nacht zijn.

Bronnen

  1. Gardiner et al. · Sleep · 2025
  2. Gardiner et al. · Sleep Medicine Reviews · 2023
← Alle artikelen